Ooit was het allemaal heel eenvoudig. We verzamelden rond een kampvuur, rond de verjaardagstaart of rond de stamtafel en we vertelden elkaar verhalen. Dat deden we in groepen, die elkaar kenden en vertrouwden. Nieuwkomers werden via die verhalen ingewijd in de cultuur en de gewoontes van de groep. In die verhalen zaten diepmenselijke levenswijsheden verstopt. Ze waren grappig, vrolijk of ernstig. Ze bevatten belangrijke informatie, ze bereidden ons voor op de toekomst, ze bevatten waarschuwingen.

Digital storytelling?

Al die verhalen verbonden. Zo werden we stammen, gemeenschappen, steden, wijken en landen. Dat is de oorsprong van storytelling, daar komt onze liefde voor verhalen vandaan. Maar liefst 70% van wat we weten, hebben we opgepikt uit die verhalen. Wie de definitie van Digital Storytelling op Wikipedia leest, schrikt zich dan ook rot. Want er is nogal wat veranderd.

Daar waar vroeger de verhalen voornamelijk van mond tot mond gingen (ze werden doorverteld, met de woorden altijd in exact dezelfde volgorde), is er veel gebeurd: woorden zijn niet langer heilig. Ook beelden, filmpjes, deeplinks en tweetlists worden tegenwoordig geschaard onder de dragers voor verhalen. En daar waar de ‘vertelplekken’ in het fysieke domein werden gevonden, hebben we nu de sociale media als virtuele vertelplekken omarmd. Kanalen met geheel eigen wetten.

De verteller had autoriteit

Die nieuwe mores heeft onmiskenbaar geleid tot een veranderende betekenis van de verhalen die we elkaar vertellen. Ooit had de verteller autoriteit. Alles wat hij (of zij) te vertellen had, was van belang. Er waren niet zoveel vertellers, want het vertellen was voorbehouden aan wijzen en narren. Zij vertelden zelden uit eigen ervaring, maar gaven hun lessen door vanuit parabels, avonturen van voorouders of mooie metaforen. Ze hadden het nooit over zichzelf. Zij bouwden hun autoriteit op vanuit de kennis die ze hadden. Latere media bouwden voort op dit principe. Kranten, tijdschriften, het nieuws. Ze brengen verhalen van buiten en geven met hun frames en duidingen betekenis aan de werkelijkheid. Altijd vanuit een vermeende autoriteit. Met de wijsheid in pacht, met kennis van zaken.